Zaparcie stolca nie należy do schorzeń budzących współczucie u ludzi nie dotkniętych tą dolegliwością. Cierpiący na zaparcie kryją się ze swą wstydliwą dolegliwością, znajdując posłuch i zainteresowanie jedynie wśród wtajemniczonych „zaparciowców”. Niemniej ta pozornie niewinna dolegliwość może stanowić nie tylko udrękę dla chorego, ale może stać się przyczyną poważniejszych zaburzeń w organizmie.

Zaparcie stolca bywa spowodowane rozmaitymi przyczynami, np. na tle nieżytu jelit, przy gruźlicy jelit (na przemian z biegunką), przy zatruciu ołowiem (choroba zawodowa), na skutek schorzeń odbytnicy (hemoroidy) oraz na tle niehigienicznego trybu życia i nieprawidłowego odżywiania się tzw. zaparcie nawykowe. Zagadnienie prawidłowego żywienia chorych cierpiących na nawykowe zaparcie stolca, jako że ten rodzaj schorzenia jest najbardziej rozpowszechniony, jest sprawą niezmiernie ważna. Przyczynami zaparcia nawykowego są: siedzący tryb życia, unikanie ruchu oraz wadliwy sposób odżywiania się i nieregularny tryb życia, powstrzymywanie się przed regularnym oddawaniem stolca. Występuje ono najczęściej u osób unikających spożywania warzyw i owoców, razowego pieczywa i wypijających znaczne ilości zbyt mocnej herbaty. Ustalenie diety powinno być oparte o diagnozę lekarza, bo tylko lekarz potrafi prawidłowo może rozpoznać przyczynę choroby i dać wskazania dotyczące kuracji.

Racjonalna dieta przy nawykowym zaparciu stolca powinna być bogata w błonnik, który wzmaga ruch robaczkowy jelit. Do produktów zawierających znaczne ilości błonnika zaliczamy jarzyny, owoce (te ostatnie zjadane ze skórką) dobrze rozdrobnione, najlepiej w postaci surówek, kaszę gryczaną, chleb razowy czerstwy oraz mąkę pochodzącą z grubego przemiału. Obok produktów obfitujących w błonnik do wzmożenia ruchu robaczkowego jelit, a zatem do szybszego przesuwania się przez nie mas kałowych, przyczynia się cały szereg składników pokarmowych, które powinny być uwzględnione w diecie przeciw zaparciu. Do produktów tych zaliczamy wszelkie zimne potrawy, a zwłaszcza napoje, takie jak mleko, ze specjalnym uwzględnieniem mleka zbieranego, zimna woda, zimne wody mineralne i lody.

Zimne napoje, zwłaszcza spożywane na czczo, odgrywają dużą rolę. Trzeba tu specjalnie wyróżnić świeże zsiadłe mleko i jednodniowy kefir. Dobre działanie przy zaparciu ma również cukier, który wzmaga procesy fermentacyjne w jelitach. Specjalne znaczenie przypisuje się używaniu miodu, zwłaszcza w połączeniu z zimnym mlekiem. Zaleca się picie tego napoju na czczo, podobnie jak soków owocowych naturalnych bez cukru lub z dodatkiem cukru.

Do wzmożenia ruchów robaczkowych jelit przyczyniają się płyny przyjmowane w dużych ilościach przede wszystkim na czczo, a także przed snem.

Zaparcie nawykowe powstaje często u osób dużo podróżujących, które spożywały posiłki „na sucho” nie mogąc ich popijać.

Wielu lekarzy zaleca również spożywanie znacznych ilości tłuszczów, najlepiej w postaci sosów, gdyż większa ilość tłuszczu podana choremu nie zostaje wchłonięta przez organizm, lecz pozostaje w jelicie w postaci mydeł, które działają przeczyszczające.

Tak więc dieta ludzi cierpiących na zaparcie nawykowe musi uwzględniać:

1.  Spożywanie znacznych ilości produktów zawierających błonnik, a wiać papryki, kapusty kiszonej i świeżej w postaci surówek, sałaty, szpinaku, pomidorów, wszelkich   owoców,   ze   specjalnym   uwzględnieniem   śliwek świeżych i suszonych (te ostatnie w ilości 6-10 śliwek zaleca się spożywać na czczo po uprzednim namoczeniu w przegotowanej wodzie), fig, moreli i rodzynków oraz daktyli. Niewskazane jest spożywanie gruszek, ponieważ działają wzdymające, a także cebuli, szczypioru, czosnku, zawierających dużo siarki.
Dieta musi obfitować nie tylko w różnorodne surówki jarzynowe, jarzyny gotowane, jak również w owoce podawane pod różnymi postaciami. Na pewno spożywanie surówek jako dodatku do każdego posiłku przyniesie wielką ulgę choremu. Surówki zaprawiać będziemy znacznym dodatkiem sosów przyrządzanych na oliwie bądź śmietanie — z uwzględnieniem rozmaitych przypraw, takich jak pieprz, musztarda itp. Jarzyny gotowane można podawać na gorąco, zaprawione masłem lub śmietaną, lub na zimno w postaci sałatek zaprawianych ostrymi sosami. Ilość spożywanych dziennie jarzyn i owoców nie powinna być mniejsza niż 800 g.

2.  Pieczywo białe należy wyeliminować z diety zastępując je chlebem razowym lub Grahama, ponieważ te gatunki pieczywa zawierają znaczne ilości błonnika. Z kasz stosować będziemy jedynie kaszę gryczaną i płatki owsiane; inne nie są wskazane jako pozbawione błonnika.

3.  Wskazane jest picie dużych ilości płynów, szczególnie jednodniowego kefiru, maślanki i siemienia lnianego.

4.  Produkty białkowe muszą być uwzględnione w diecie w ilościach koniecznych do pokrycia zapotrzebowania organizmu na białko. Tak więc w dziennym jadłospisie trzeba będzie uwzględnić około 160 g mięsa, 1/2-3/4 litra mleka, 1 jajko i około 40 g sera.

Jadłospisy  przykładowe

1.  Na czczo śliwki suszone namoczone przez noc.
Pierwsze śniadanie: kawa z mlekiem, chleb razowy i Grahama, masło, miód, twaróg z pietruszką i pomidorami.
Drugie śniadanie: owoce, zsiadłe mleko.
Obiad: Zupa jarzynowa, befsztyk, buraczki, zielona sałata, owoce lub nektar.
Kolacja: kalafior, jajko, napój warzywny.

2.  Na czczo owoce sezonowe.
Pierwsze śniadanie: płatki owsiane na mleku, chleb razowy, pomidory świeże lub mrożone, biały ser.
Drugie śniadanie: owoce, kefir.
Obiad: zupa ogórkowa z ziemniakami, ryba gotowana, warzywa mieszane, surówka z czerwonej kapusty, owoce.
Kolacja: kasza gryczana, zsiadłe mleko.

3.  Na czczo mleko z miodem.
Pierwsze śniadanie: kawa, jajko gotowane, rzodkiewki, czarny chleb z masłem.
Drugie śniadanie: owoce, mleko zsiadłe.
Obiad: zupa pomidorowa, wołowina gotowana, kapusia z wody, surówka z rzepy i porów, nektar porzeczkowy.
Kolacja: sałatka z warzyw mieszanych, razowy chleb z masłem, ser, napój warzywny.

PRZEPISY