Miażdżyca jest poważną chorobą naczyń krwionośnych. Poważną i niebezpieczną. Leczenie miażdżycy, a choćby powstrzymanie procesu chorobowego jest żmudne, trudne i długotrwałe, wymaga przy tym od pacjenta dużego zdyscyplinowania. Wśród środków leczenia poczesne miejsce zajmuje właściwe żywienie chorego. Organizm musi otrzymać wszystkie niezbędne składniki pożywienia w prawidłowych proporcjach i ilościach. Charakterystyczną cechą diety zalecanej chorym na miażdżycę, czyli tzw. stwardnienie naczyń krwionośnych, jest ograniczenie pokarmów zawierających cholesterol, tłuszcze zwierzęce (ze względu na zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych) i związki purynowe. Do pokarmów bogatych w cholesterol zaliczymy przede wszystkim tłuszcze zwierzęce, żółtka jaj i podroby z móżdżkiem na czele. Tłuszcze zwierzęce i margarynę charakteryzującą się zawartością znacznej ilości nasyconych kwasów tłuszczowych zastąpimy w diecie tłuszczami roślinnymi, mającymi w swym składzie w przewadze nienasycone kwasy tłuszczowe. Nienasycone kwasy tłuszczowe nie będą tu niebezpieczne, ponieważ zawarte w nich sitosterole nie sprzyjają odkładaniu się cholesterolu w naczyniach. Na ogół lekarze zezwalają na spożywanie w ciągu dnia 30— 35 g tłuszczu, z tym że przewagę powinien stanowić olej roślinny (sojowy, słonecznikowy) z dodatkiem zaledwie 10 g masła.

Niejednokrotnie masło zostaje zupełnie wyeliminowane na korzyść tłuszczów roślinnych. Inne tłuszcze zwierzęce są niedozwolone. Dieta stosowana przy miażdżycy jest dietą ograniczającą w stosunku do normy ludzi zdrowych ilość spożywanego mięsa. Nie znaczy to jednak, że mięso wykluczamy z diety. Nie wykluczamy go, lecz podawać będziemy 4 razy na tydzień. Ogólną ilość białka w diecie utrzymujemy w proporcji 1 g na 1 kg wagi. Aby pokryć zapotrzebowanie ustroju na białko pełnowartościowe, podawać będziemy 4 razy w tygodniu mięso w porcjach 120-gramowych (licząc mięso surowe), w pozostałe dni zastępując je rybami. Obok mięsa i ryb ser biały twarogowy, twaróg, mleko i białko jaj pokryją zapotrzebowanie chorego na białko pełnowartościowe.

Wobec ograniczenia ilościowego i jakościowego tłuszczów zwierzęcych nieobojętny dla chorych na miażdżycę jest rodzaj spożywanego mięsa i ryb. Dozwolone są jedynie chude gatunki mięsa i ryb (cielęcina, chuda wołowina, chuda kura, królik, dorsz, sandacz, szczupak, płotka, leszcz). Ze względu na ograniczenie tłuszczów i eliminowanie puryn poważną rolę odgrywa sposób przyrządzania potraw białkowych. Chorym na miażdżycę nie będziemy zatem podawali potraw smażonych ani duszonych, przesiąkniętych tłuszczem. Najbardziej wskazane będą mięso i ryby gotowane w wywarze jarzynowym, czasem jedynie dla urozmaicenia zrobimy ustępstwo podając mięso z rusztu czy kurę lub rybę upieczoną w pergaminie. Niedozwolone są wywary mięsne, ponieważ zawierają puryny. Wszelkie potrawy mięsne i rybne muszą być podawane ze znacznym dodatkiem jarzyn. Jarzyny chory powinien otrzymywać zarówno surowe, jak i gotowane. Jarzyny gotowane, podobnie jak i surówki, wzbogacać można niewielkim dodatkiem oleju roślinnego, pozostawiając odrobinę dozwolonego masła jako dodatek do pieczywa. Jarzyny zarówno jak i owoce są bardzo wskazane i chorzy mogą spożywać je bez ograniczeń, przy przyrządzaniu surówek należy jarzyny dokładnie rozdrabniać, najlepiej ucierając na tarce. Pamiętając o konieczności eliminowania puryn i wykluczając w związku z tym wszelkie wywary mięsne będziemy podawali jedynie zupy przyrządzane na wywarach jarzynowych, zupy mleczne i owocowe. Do produktów dobrze znoszonych i zalecanych w tej chorobie, obok mleka, twarogu, owoców i warzyw, zaliczamy kasze, potrawy mączne, przetwory owocowe, miód. Natomiast alkohol, kawa naturalna, mocna herbata, ostre przyprawy, ocet należy wyeliminować z diety, pamiętając, że piwo należy również do napojów alkoholowych. Chorzy na miażdżycę nie powinni przybierać na wadze, nie należy więc ich przekarmiać, lecz w racjonalnie ułożonym jadłospisie podawać konieczne ilości produktów spożywczych. Pożądany jest umiar pod każdym względem, a zwłaszcza wskazane jest, aby chory miał raczej za niską niż za wysoką wagę. Wartość kaloryczna całodziennych posiłków powinna się zamykać w granicach 1900—2300 kalorii. Posiłki powinny być podawane systematycznie w równych odstępach czasu, najlepiej 4—5 posiłków dziennie.

Produkty wskazane

Mleko zwykłe rynkowe, mleko chude, maślanka
Białka jaj
Chude mięsa (wołowina, cielęcina, kura)
Chude ryby
Białe chude sery
Oleje roślinne
Owoce i warzywa
Pieczywo
Kasze i makarony -w normalnych ilościach, w przypadka otyłości w ilościach ograniczonych
Ziemniaki
Cukier, miód
Dżem
Masło, Śmietana – tylko w ilościach umiarkowanych

Produkty przeciwwskazane

Mleko tzw. wyborowe z wysoką zawartością tłuszczu Żółtka jaj
Tłuste mięsa — wieprzowina, gęsi, kaczki oraz podroby — móżdżek, nerki, wątroby, serca, tłuste ryby Tłuste sery
ostre przyprawy, alkohol

Jadłospisy przykładowe

1. Pierwsze śniadanie: mleko, czerstwa bułka, masło, miód.
Drugie śniadanie: owoce lub soki owocowe.
Obiad: zupa pomidorowa z ryżem, pulpet cielęcy gotowany na parze, buraczki, ziemniaki, zielona sałata, galaretka wiśniowa.
Kolacja: zsiadłe mleko, ziemniaki ze szczypiorkiem.

2. Pierwsze śniadanie: manna na mleku, dżem, masło.
Drugie śniadanie: surówka z owoców mieszanych.
Obiad: zupa jarzynowa, leniwe pierożki na białku, kisiel z żurawin.
Kolacja: ryba gotowana, sałatka jarzynowa, napój z róży.

3. Pierwsze śniadanie: mleczna kawa zbożowa, twarożek, masło, surówka z pomidorów.
Drugie śniadanie: sok z jabłek i marchwi.
Obiad: barszcz czerwony na kwasie burakowym, dorsz gotowany w jarzynach, kluski na białku, szpinak, mus truskawkowy.
Kolacja: ryż z jabłkami, napój witaminowy z soku pasteryzowanego.

PRZEPISY NA POTRAWY W MIAŻDŻYCY